Totalitarisme, gevolgd door Het verval van de nationale staat en het einde van de rechten van de mens

VLAK VOOR DE Tweede Wereldoorlog moet Hannah Arendt vluchten voor het nazi-regime. Al enkele jaren na afloop van de oorlog maakt de joodse filosofe in 'The Origins of Totalitarianism' een lucide studie over de opkomst van nazi-Duitsland en het sovjet-stalinisme als manifestaties van het politieke kwaad. Een debuut waarin de vluchtelinge haar levenslot op zich neemt door een koortsachtige en briljante analyse van ons tijdperk te schrijven. 'The Origins of Totalitarianism' was de eerste grote studie na de Tweede Wereldoorlog waarin oorsprong en dynamiek van totalitaire systemen centraal staan. Het boek toont aan dat deze systemen iets anders zijn dan dictaturen: terreur is hier tot doel op zich geworden en ideologische fictie overheerst. Arendt constateert dat in de oude tyrannie de terreur nog fungeert als instrument voor de handhaving van orde en macht: een instrument dat op gezette tijden kan en. mag worden gebruikt. In de twintigste-eeuwse totalitaire regimes wordt terreur echter tot iets alledaags, en dient ze niet langer een welomschreven politiek doel: de voornaamste strategie van het totalitarisme is het zaaien. van angst. Het derde deel van The Origins of Totalitarianism, dat eenvoudig `Tota-litarianism' is getiteld, is niet alleen. het meest kernachtige, maar ook het meest actuele deel, en vormt dan ook de basis voor deze Nederlandse editie. Het heeft juist nu grote invloed op de wereldwijde discussies over de relatie tussen politieke systemen, ideologieën en menselijke vrijheid, en er wordt door vooraanstaande historici, filosofen en politicologen steeds weer naar verwezen. Het hoofdstuk dat direct aan dit derde deel voorafgaat, `The Decline of the Nation-State and the End of the Rights of Man', is eveneens van grote betekenis voor het huidige debat, en is daarom - gedeeltelijk in samenvatting - als appendix opgenomen. Arendts analyses van de oorsprong van de terreur krijgen een verrassende betekenis aan het begin van onze opnieuw door terrorisme beheerste eeuw.