Namiddagen

De bundel “Namiddagen” van Ferdinand von Schirach bevat 26 stukken en stukjes, die om te beginnen sterk uiteenlopen qua omvang. Driekwart ervan telt hoogstens vijf bladzijden, en vaak zijn dat er niet meer dan één of twee. Het aantal langere verhalen, van tegen de twintig pagina’s, blijft beperkt tot drie – helaas, want juist daarmee heeft de auteur mij eerder veel leesplezier bezorgd, met name in de bundels “Schuld”, “Straf” en “Misdaden”.
“Namiddagen” haalt het wat mij betreft dan ook niet bij dat oudere werk, mede doordat de afloop van sommige verhalen, niet alleen de langere, enigszins voor de hand ligt. Fictie en non-fictie lijken bovendien nogal eens in elkaar over te lopen. Dit is trouwens eveneens het geval in de veel kortere overpeinzingen en bespiegelingen in het onderhavige boek. Reizen en verplaatsingen spelen hierin doorgaans een grote rol, maar het is niet altijd duidelijk met wie of wat Von Schirach in werkelijkheid in aanraking is gekomen of dat zulks in zijn verbeelding plaatsvond, al dan niet bij het lezen van een bepaald boek of het bekijken van een film of tv-programma.
De belezenheid en het vertoon van kennis die de auteur hierbij aan de dag legt irriteren op den duur, als lezer wordt met geconfronteerd met een vermoeiende overdaad aan eruditie. Een en ander deed me denken aan de koketterie van Arnon Grunberg, die vroeger onder meer een column schreef voor de VPRO Gids (voor welk blad doet of deed hij dat eigenlijk niet?). In zijn stukjes placht deze veelschrijver zo zeer te koop te lopen met alle vermaardheid waarmee hij in aanraking kwam –beroemde schrijvers, wetenschappers, kunstenaars, regisseurs, politieke, journalistieke en andere kopstukken die hij had gesproken, restaurants die hij met hen had bezocht, vliegvelden waar hij was geland of zou gaan opstijgen, kunstwerken die hij kende, muziekuitvoeringen die hij had bijgewoond, films en theaterstukken die hij had gezien, literaire meesterwerken die hij had gelezen, enz. enz.–, dat een lezer van de gids in een ingezonden brief het idee opperde van een Arnon Grunberg-bingo, een formulier waarin men de categorieën zou kunnen wegstrepen waarin de columnist in kwestie zijn ijdelheid nu weer had menen te moeten botvieren. Dat zijn, jaren later, dan weer mijn woorden, maar op basis van “Namiddagen” vraag ik me af of het geen tijd wordt voor een Ferdinand von Schirach-bingo.