Idealen en illusies

Het zesentwintigste Jaarboek voor Vrouwengeschiedenis staat in het teken van utopieën en idealen. Veel utopieën bevatten expliciete of impliciete ideeën over mannelijkheid en vrouwelijkheid. Voorgaande Jaarboeken behandelden een bepaald thema omdat het niet of nauwelijks vanuit een genderperspectief was gehistoriseerd. Dit is eigenlijk niet het geval met de utopische studies. Eerder is het andersom: historici en sociale wetenschappers die zich met gender bezighouden zijn zich er niet altijd van bewust dat hun onderzoek binnen het veld van de utopische studies past en dat een focus op utopisme hun onderzoek nieuwe inzichten kan opleveren. Dit Jaarboek voor Vrouwengeschiedenis concentreert zich daarom op de genderaspecten van utopische denkbeelden. In een dwarsdoorsnee van de geschiedenis lichten de artikelen in dit Jaarboek verschillende utopieën en vormen van utopisch denken door op hun sekseverhoudingen en genderconstructies. Van zeventiende-eeuwse reizigers die de wereld van hermafrodieten verkennen, via Nederlandse utopische romans rond 1900, de moederschapsidealen van de vrouwenbeweging rond diezelfde tijd, de feministische kunst in de jaren zeventig, tot aan de 'vrouwelijke toekomst' verbeeld in Houellebecqs roman Elementaire deeltjes en het nieuwe zoeken naar een gezamenlijke historische basis voor feministische alternatieven door huidige feministische theoretische activisten. Het Jaarboek biedt een perspectief op de manieren waarop genderaspecten een rol spelen in de verschillende utopieën die in het verleden zijn nagestreefd. Het laat zien hoe vrouwelijkheid en mannelijkheid vorm krijgen in de verschillende ideaalbeelden die in het verleden op schrift zijn gesteld en die ten dele ook nog als inspiratiebron kunnen dienen voor het heden en de toekomst.