De mijn / Franse Bibliotheek

"Ik wil met deze roman in de toekomst kijken en de kwestie aan de orde stellen, die de belangrijkste van de twintigste eeuw zal zijn. De strijd tussen kapitaal en arbeid." Dit schreef Émile Zola (1840-1902) in zijn voorbereidende aantekeningen over De Mijn. Naar aanleiding van een algemene staking was hij naar Noord-Frankrijk gereisd om de mijnwerkersgebieden te bezoeken. Hij sprak er met velen, bestudeerde er de technische kanten van de mijnbouw en verdiepte zich in onderwerpen als jeugdcriminaliteit en vrouwenarbeid. Met dit materiaal schreef hij in korte tijd De Mijn, dat in 1885 verscheen, eerst als feuilleton, later in boekvorm. De erbarmelijke omstandigheden van de mijnwerkers staan in deze aangrijpende roman in schril contrast met de zelfgenoegzaamheid en de weelde van de bourgeoisie. De Voreux, de mijn die in dit verhaal centraal staat, wordt voorgesteld als een mensenetend monster, haar donkere gangen lijken op een labyrint waarin de mensen helse kwellingen ondergaan. Boven de grond vormen zij een dierlijke kudde, die gebukt gaat onder honger en koude. Een staking, die even hoop geeft op een beter leven, wordt met bruut geweld gebroken. Na de dramatische ondergang van de Voreux herneemt het leven zijn zijn gewone gang: nog een keer heeft het kapitaal de arbeiders op de knieën gekregen. Maar ondanks het feit, dat zij met ingehouden woede weer aan het werk gaan, houden zij de blik gericht op hun toekomstige bevrijding. Want eens zal het zaad van de revolutie ontkiemen.