Beestachtig mooi

Mensen en dieren leven al miljoenen jaren samen en hebben een onlosmakelijke band met elkaar. Dieren vertolken daarin vele rollen als kameraden, arbeidskrachten en angstaanjagende vijanden. In de kunst werd deze band al vanaf het begin der tijden tot uitdrukking gebracht.
Beestachtig mooi. Kijken naar dieren, 1750-1900 belicht een cruciale periode in de ontwikkeling van onze relatie tot dieren. Tussen het midden van de achttiende eeuw en de vroege twintigste eeuw maakten de filosofische erfenis van de Verlichting, de mechanische ontdekkingen van de Industri Revolutie en de door Charles Darwin veroorzaakte intellectuele ommezwaai dat veel traditionele dierenrollen achterhaald raakten. Wij zagen dieren niet langer als fysiek, mentaal en door Gods schepping gescheiden van de mensen. In dit boek worden de geschiedenis van de wetenschap en die van de kunst met elkaar verweven in de vorm van een fascinerend relaas over het toenemende begrip en de groeiende waardering van de mens voor de biologische afstamming die zij delen met dieren.
Beestachtig mooi verkent de manier waarop schilders, beeldhouwers illustratoren en keramisten de veranderingen in de houding ten aanzien van dieren waarnamen. In hun werk zien we de opmerkelijke ontwikkelingen terug in gang gezet door de ontdekkingsreizen, de vergelijkende anatomie, de geologische vondsten, de paleontologie en de evolutietheorie. Het boek gaat in op het belang van illustratoren, zoals Audubon, die natuurhistorische ontdekkingen als eersten oppikten, maar besteedt ook aandacht aan visionaire kunstenaars die met behulp van Darwins theorie van natuurlijke selectie fantasievol mythische beesten cre den. Kunstenaars van zo verschillende signatuur als Hogarth, Oudry, G cault, Delacroix en Van Gogh tonen aan hoe zeer de mens zich bewust werd van dieren als schepsels met gevoelens, waardoor het genre van de animalierschilder- en portretkunst nieuw leven werd ingeblazen.
Aan het eind van de negentiende eeuw kon het dierenrijk een nieuw lid verwelkomen dat zich vrijwillig had aangemeld: de homo sapiens. Zoals Beestachtig mooi illustreert aan de hand van een bloemlezing van de mooiste afbeeldingen van dieren in de kunst, is de geschiedenis van het kijken naar dieren verbonden met de manier waarop wij onszelf waarnemen.