Adel in Friesland

In het laat-achttiende-eeuwse Friesland domineerde op nagenoeg alle terreinen van het maatschappelijk leven een kleine gewestelijke bovenlaag. Haar kerngroep bestond uit enkele tientallen, merendeels adellijke families. Door onderlinge huwelijksbanden had de Friese landadel van oudsher en gesloten karakter. Politiek gezag, grootgrondbezit en sociaal prestige waren de pijlers van de culturele hegemonie die de adel sinds de zeventiende eeuw in het gewest uitoefende. In dit boek staan de positie en het optreden van de adel in de Friese samenleving van de achttiende en negentiende eeuw centraal. Een viertal thema's komt uitgebreid aan de orde. Na een analyse van de samenstelling van de adel in Friesland wordt ingegaan op zijn vermogenspositie en erfstrategieën. Vervolgens komen de politieke invloed en de ambities van de adel in zowel regionaal, lokaal als nationaal verband ter sprake. In het laatste deel behandelt de auteur de typerende levensstijl en mentaliteit van de adel, veranderingen in opleiding en beroep, en zijn verhouding tot kerk, kunst en verenigingsleven. Uit deze studie blijkt dat de adel zich in de negentiende eeuw verrassend goed wist aan te passen aan de nieuwe verhoudingen in het Nederland van na 1850. Hoewel de adel als stand onmiskenbaar aan politieke macht inboette, behield menige familie nog lang haar sociaal-culturele hegemonie in stad, streek en dorp in Friesland. Tegelijkertijd begon deze gewestelijke adel deel uit te maken van de nationale elite. Door bestudering van familiearchieven uit particulier bezit konden portetten worden geschetst van markante vertegenwoordigers van de Friese landadel, levend in een wereld die thans definitief achter ons ligt.