750 jaar Oostermoerse Venen

Wie de dorpen Annen of Gieten in oostelijke richting verlaat, ziet een panorama dat voor Noord-Nederland uniek is. Staande op de beboste heuvels van de Hondsrug is er een vergezicht over de uitgestrekte vlakten van het Hunzedag en de Veenkoloniën. Het is een landschap van akkers en weilanden met zo hier en daar een plukje bomen en een eenzame boerderij. In de verte ligt het lint van de randveendorpen. Ooit zwierven hier de jagers en verzamelaars die hun primitieve kampjes bouwden. Vanaf de middeleeuwen is de moderne mens er werkzaam geweest om het veen af te graven en de landbouw te bedrijven. Het enorme veengebied langs de Hunze herbergt een van de oudste veenkolonies, ontwikkeld door de monniken van de kloosters in Stad en Ommelanden. Vermoedelijk al in de tiende en elfde eeuw was het veen economisch gezien al van belang. Ingezetenen van de aangrenzende Hondsrugdorpen, kloosterlingen en investerende burgers van Groningen maakten ieder op eigen wijze gebruik van die mogelijkheden. Na 1600 bleef men op de traditionele kleinschalige wijze de brandstof winnen, maar ook verschenen groepjes ondernemende investeerders ten tonele die grootschalige turfwinning nastreefden. De negentiende eeuw is voor de Oostermoerse venen te beschouwen als de tijd van de ontsluiting. Het veengebied in de huidige gemeenten Tynaarlo en Aa en Hunze heeft nog een authentiek karakter, met schilderachtige dorpen als Annerveenschekanaal, Eexterveen en Gasselternijveen.