De schaduw van de verlichting

De westerse worsteling met welzijn
Hoe maakbaar is geluk? Wat doet de angst voor welvaartsverlies en controleverlies met de westerse mens? Kunnen we met onze grijze hersencellen álle problemen – ook immateriële, psychische en maat­schappelijke en ethische problemen – oplossen? Kan de huidige rationele benadering van mens en samenleving het welzijn en de moraliteit borgen?

Volgens welzijnswerker Eddy Van Tilt maken we de cruciale vergissing dat de methodes van de positieve wetenschappen (die in de materiële wereld voor waan­zinnige technologische realisaties en voor bergen welvaart hebben gezorgd) ook onze immateriële wereld zouden kunnen schragen en perfectioneren.

De westerse obsessie met controlisme en rationaliteit maakt dat we alle andere kennisbronnen zijn gaan kleineren. Met vervreemding en verzuring tot gevolg. Onze westerse maatschappij zit gewrongen in ‘de overdrive-ing van de rationaliteit en de bagatellisering van de relationaliteit.’ Ambacht en meesterschap maken plaats voor de telegeleide instrumens.

Daarom pleit Van Tilt voor een zoektocht naar nieuwe waarde-volle evenwichten. Alleen een nieuwe, volwassen verhouding tussen ratio en relatio kan van verstandige mensen ook wijze mensen maken. Alleen meer wijsheid kan meer welzijn genereren en de planeet voor dwaasheden behoeden.

Over onze worsteling met de westerse moderniteit

EDDY VAN TILT (1952) studeerde psychologie en criminologie aan de KU Leuven. Hij heeft 35 jaar begeleidingswerk achter de rug en was 15 jaar eindredacteur van het kritische welzijnstijdschrift Oikonde Nieuws. Hij was oprichtend lid van SPES en publiceerde eerder Is de achterdeur op slot? Pleidooi voor een cultuur van de ontmoeting.